شهریار در شعر دیگران
شهریار در اشعار دیگر شعرا:
ملک الشعرا بهار :
ای کرج سویت سه تن از شهر ، یار آورده ام با علمداری و دیبا ، شهریار آورده ام
شهریار ماه را از بسکه گفتی ، سوی ده بلبلی با لطف و لحنِ شهری ، آر آورده ام
خلق می گفتند : با یک گل نمی آید بهار زین سبب بهرت سه گل با یک بهار آورده ام
نیما یوشیج :
رازی ست که آن نگار می داند چیست رنجی است که روزگار می داند چیست
آنی که چو غنچه در گلو خونم از اوست من دانم و شهریار می داند چیست
دکتر منوچهر مرتضوی :
گرچه امسال هم آرامش فروردین بود هفت سین نیز سر سفره ی ما غمگین بود
شهریارا چه حدیثی است که از سینه و سوز هفت سین تو به نوروز همین یک سین بود
لب فرو بست اگر ، اشک و نگاهش گویاست موم در دست قضا گشت اگر ، رویین بود
شهریاری که غزالان همه صیدش بودند صید سرپنجه ی غداریِ این شاهین بود
شهریاری که سر از شعر بر افلاک افراخت نه سزاوار چنین بستر و این بالین بود
این همه گردِ ستم ها که دلت را آزرد نه سزاوار چنین خاطر مهرآیین بود
« کوچه باغات شمیران » تو من می فهمم که مرا نیز دل اندر خم یک زلفین بود
من شناسم که تویی یوسف و یعقوب زمان که مرا نیز یهودایی و بنیامین بود
کاروان تو که از معبر تاریخ گذشت عنبرین گَرد و غبارش همه مُشک آگین بود
جامه ای دوختی از شعر بر اندام خیال که فلک گفت : زهی ، حد بلاغت این بود
شعرِ تو ، سازِ صبا ، نغمه ی اقبال آذر دولت شعر و هنر را ابدی تضمین بود
مرکب راهروان بود به تاریکی ها گرچه اشعار تو چون خواب سحر نوشین بود
رودکی اول و انجام تو بودی در شعر جز تو نیما و بهار و سخنِ پروین بود
دیگران زینت اوراق معانی بودند نام نامی تو سرلوحه ی این تزیین بود
ز اولین شعر گرفتی لقب « مفخر شرق » بیدق ات بادیه نارفته همه فرزین بود
پریان خوان تو چیدند به دیوانِ غزل چه چراغی که چو جادوی علاءالدین بود
پارسی ، ترکی و تازی همه در دست تو موم کلک جادوی تو از این همه گوهرچین بود
ترک و تازیک اگر خوان تو یغما کردند جُرمشان نیست که زرین تره ات رنگین بود
هرکسی هرچه پسندید ز دیوان تو برد کاش دیوان تو را بهتر از این تدوین بود
تندر بانگ تو در گنبد خضرا پیچید وه چه فریاد که صد پرده در او تضمین بود
گشت بیدار ز فریاد تو حیدربابا قرنها چشم براه خَلفی چونین بود
چشمه ها باز ز چشمان پدر جوشیدند اشک شوقی که درخشنده تر از پروین بود
دختران هلهله کردند و نثارت اشکی فرش تشریف ، ز یاس و سمن و نسرین بود
شاعری چون تو به مقیاس زمان سنجیدن رسم دیرینه ی این مردم کوته بین بود
شهریاری تو و گر مدح کسی بسرودی یا به تاویلی و یا طنزی و یا تمرین بود
شهریاری تو و گاهی صله ای بخشیدی خلعتی بود که بر قامت یک مسکین بود
از تو دیدیم و شنیدیم و ز پیرت حافظ آفرینی که نهان در صدفش نفرین بود
همه محتاج تو بودند و تو مشتاق صفا کانچه می خواستی از فیض ازل تامین بود
خسرو شهر خود و کشور خویشی تو ، دریغ که تو یمگانی و تبریز تو را سجین بود
تا کی از کلبه ی طوفانزده دم خواهی زد؟ هر کجا پای نهادی تو بهشت آیین بود
شهریارا بگشا پنجره باز آمده است آن پرستو که پیام آور فروردین بود .
هـ . ا. سایه :
هنوز چشم مرادم رخ تو سیر ندیده هوا گرفتی و رفتی ز کف چو مرغ پریده
تو را به روی زمین دیدم و شکفتم و گفتم که این فرشته برای من از بهشت رسیده
بیا که چشم و چراغم تو بودی از همه عالم خدای را به کجا رفتی ای فروغ دو دیده
هزار بار گذشتی به ناز و هیچ نگفتی که چونی ای به سر راه انتظار کشیده
چه خواهی از سر من ای سیاهی شب هجران سپید کردی چشمم در انتظار سپیده
به دست کوته من دامن تو کی رسد ای گل که پای خسته ی من عمری از پی تو دویده
ترانه ی غزل دلکشم مگر نشنفتی که رام من نشدی آخر ای غزال رمیده
خموش سایه که شعر تو را دگر نپسندم که دوش گوش دلم شعر شهریار شنیده
***
با من بی کس تنها شده یارا تو بمان همه رفتند از این خانه خدا را تو بمان
من بی برگ خزان دیده دگر رفتنی ام تو همه بار و بری تازه بهارا تو بمان
داغ و درد است همه نقش و نگار دل من بنگر این نقش به خون شسته نگارا تو بمان
زین بیابان گذری نیست سواران را لیک دل ما خوش به فریبی است، غبارا تو بمان
هر دم از حلقه ی عشاق پریشانی رفت به سر زلف بتان سلسله دارا تو بمان
شهریارا تو بمان بر سر این خیل یتیم پدرا، یارا، اندوه گسارا تو بمان
« سایه » در پای تو چون موج دمی زار گریست که سر سبز تو خوش باد کنارا تو بمان
مهدی اخوان ثالث - م . امید - :
شهریارا تو همان دلبر و دلدار عزیزی نازنینا، تو همان پاک ترین پرتو جامی
ای برای تو بمیرم، که تو تب کردة عشقی ای بلای تو بجانم، که تو جانی و جهانی
***
مریز باده ی عشقم بخاک ره نچشیده بنوش از آنکه مراد است آب ناطلبیده
« امید » بنده ی ترکی غزلسراست که گوید : نوشتم این غزل نغز با سواد دو دیده .
دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ( م . سرشک ) :
با سایه به خلوتگه خورشید رسیدیم از بیم گذشتیم و به امید رسیدیم
با توشه ای از تشنگی و شوق در این راه رفتیم و بدان کعبه ی امید رسیدیم
این شبنم و آن سایه در آیینه ی خورشید محویم که از شرک به توحید رسیدیم
آنسوی بیابان طلب مطلب ما بود در حضرت سیمرغ به تجرید رسیدیم
در فر و فروغ گهری ناب که نامش در حوصله ی بحر نگنجید رسیدیم
تا مشرق آن شمس حقایق که دگربار از مطلع تبریز بتابید رسیدیم
نک بر در میخانه ی رندی که همه عمر می جز ز خم خواجه ننوشید رسیدیم
در حضرت آن پیر که پشمینه ی حافظ بر قامتِ جز او نبرازید رسیدیم
از چاه شب تیره در اعماق مصائب این لحظه به بام سحر عید رسیدیم
در محضر آن یار که اعجاز کلامش از حضرت حق یافته تایید رسیدیم
ای کعبه ی مقصود و زیارتگه رندان ما سوی تو با صد سحر امید رسیدیم
دیدیم تو را پایگه سلطنت فقر وز جرعه ی جام تو به جمشید رسیدیم
این برگ خزان پیش بهار تو چه سنجد اکنون که بدان گلشن جاوید رسیدیم .
خرداد 1366 در سفر با سایه برای نخستین دیدار با استاد شهریار
مفتون امینی :
ای میان بزم خوبان شمع سوزان شهریار آخرین سلطان ملک میفروشان شهریار
چون دل مفتون ترا مشکل به دست آورده است کی رها می سازدت اینگونه آسان شهریار
اولین استاد شعر و آخرین سلطان عشق هر کجا نام تو در آغاز و پایان شهریار
پژمان بختیاری :
امروز می به ساغر و گل در کنار ماست روزی خوش است و خوشتر از آن روزگار ماست
زین شهر مردپرور و زین شهر عشق زای برخیزد ْآنچه مایه ی فخر و وقار ماست
گه شهریار پرورد این شهر، گاه شمس کز نامشان تفاخر ملک و دیار ماست
اینجاست شهریاری و اینجاست شهر یار وان شاعر بلند سخن شهریار ماست
مهرداد اوستا :
زین فلکی بزمگه مشتری هفت سراپرده ی نیلوفری
زین دو افق سیر فلق تا شفق قافله ی باختری خاوری
زین دو برآورده به اوج سپهر زین دو فروهشته به قعر ثری
زین دو گهر بافته ی دلفریب دیبه ی رومی ، قصب شُشتری
هست یکی قصر شگفتی فزای برتر از این برشده ی چنبری
وان گه آراسته و پرنگار کاخی چون کارگه آزری
پیشترک زانکه ببوی نسیم لاله دهد عشوه کند ساغری
صبح که می گشت دماغ خیال تازه تر از عطسه ی ورد طری
چهره گشا از بر ایوان چرخ کرد پریچهره بتی دلبری
نه ملک و غیرت روی ملک نی پری و حسرت حسن پری
عودفکن مجمره گردان صبح کرد پی مقدم او مجمری
مست و به بالا همه سرو سهی شوخ و به جلوه همه کبک دری
سنبل اندیشه از او پرشکن نرگس پندار از او عبهری
گفتم : کاین فتنه ی مردم فریب کیست بدین جادوی و ساحری ؟
گفت دل : این لولیک شوخ و شنگ هست بدین کشی و افسونگری
عشق ، هنر ، مهر ، سخن ، شهریار اینت همان شعر ، همین شاعری
بشنوی از بوی گل آوای او گر چو نسیمی به چمن بگذری
بنگری از پرده ی سازش جمال گر چو نوا راه بکویش بری
شادی عشاق از او در نوا زخمه ی ناهید به خنیاگری
رای سخنور به سرود غزل کلک عطارد به سخن گستری
خاطر دانا به فنون بدیع فکرت برجیس به دانشوری
شعر همان شرم ، کرشمه ، عفاف پردگیِ جاذبه ی دختری
شعر همان سادگی کودکی شعر همان عاطفت مادری
شعر همان شکوه کش از دل به لب می نتوانی به بیان آوری
شعر همان عشق که با شهریار کرد سرافرازی و نام آوری
شعر همان فتنه و آذرم و راز کز نگه دوست کند دلبری
برد به گردون هنرش را و داد عشق شکوه دگرش بر سری
زیور انگشت وی آمد کنون این دو سلیمانی انگشتری
طبع بلندش ز برِ آفتاب فکر بدیعش به نکو محضری
باش کزین طرز نو آیین کند شیوه ی او رسم کهن اسپری .
بیژن ترقی :
به شهر یار بگو شهریار می آید دوباره بخت ترا در کنار می آید
بگو که عرصة شعر و ادب بپیرایند که از سواد دل آن شهسوار می آید
فریدون توللی :
ای شهریار نغمه که با چتر زرفشان دستانسرای عشق و خداوند چامه ای
از من ترا به طبع گرانمایه، صد درود ز آنرو، که در بسیط سخنی، پیش جامه ای
فریدون مشیری :
در نیمه های قرن بشر سوزان
اشک مجسمی بود، در چشم روزگار
جان مایة محبت و رقت
ایوای شهریار
عمران صلاحی :
شهریار حزن بودی، خانه ات بیت الحزن پادشاه قلعة خاموش روح خویشتن
شهر ویرانی سراسر خانه هایش سوخته بادهای در به در چرخان و بر در حلقه زن
دکه ای بی صاحب و کالاش در هم ریخته در کتاب پاره ای تصویرهای بی دهن
خاطرات و خواب ها خاکستری در گردباد روی خاک خاطره ، تاریک می روید چمن
شهر ، بی امن و امان و خانه بی دیوار و در دشت ، کور و پشت هر سنگ و درختی راهزن
می روم از خویش بیرون ، باز می آیم به خویش در کجا گیرم مکان و در کجا جویم وطن
می زند دستی دمادم حلقه بر درهای باز پشت درها کیست ؟ روح بیقراری در محن
چارچوب در شکست و قفل سنگین دود شد پیکر گمگشته را در باد جوید پیرهن
ساز خاموشی صدا درداد و آوازی وزید برگها را برد با خود ، تا کجا ؟ تا گم شدن
شهریار حزن را می خواند صوتی بی صدا از کجا بود آن صدا و در کجا افتاده من ؟
ناشناسی بود در عین غریبی آشنا نعره ای در پرده ای خاموش می گوید سخن .
1 - ادبیات یا همه چیز است ،